به گزارش علیرضا نیاکان خبرنگار پیک چاپار، آیین ششمین «نشان عالی خورشید» روز پنجشنبه نهم مهرماه با حضور فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، احمد ضابطی‌جهرمی، همایون اسعدیان، مدیرعامل خانه سینما، محمدمهدی عسگرپور، مدیرعامل خانه هنرمندان ایران، فاطمه محمدی، مدیرعامل موزه سینمای ایران، منوچهر شاهسواری، محمد حمیدی‌مقدم، مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، سعید رشتیان، رامین حیدری فاروقی، محمد صوفی، محمد تهامی‌نژاد، فخرالدین سیدی، ارد عطارپور، مرتضی رزاق‌کریمی، مهدی زمانپور کیاسری و جمعی از سینماگران، مستندسازان و اهالی رسانه در سالن «فردوس» موزه سینمای ایران برگزار شد. اجرای این مراسم را حامد شکیبانیا، مستندساز، بر عهده داشت.
شکیبانیا در ابتدای مراسم با اشاره به جایگاه احمد ضابطی‌جهرمی گفت: «امروز در آیین اهدای ششمین نشان عالی خورشید دور هم جمع شده‌ایم برای به خاطر سپردن بیش از ۵۰ سال تلاش مستمر، شکوفنده و پربار؛ برای اهدای نشان به استاد دکتر احمد ضابطی‌جهرمی.»
سپس ویدئویی از دوره‌های پیشین اهدای «نشان عالی خورشید» و همچنین فیلم زندگی‌نامه احمد ضابطی‌جهرمی برای حاضران پخش شد.
ضابطی‌جهرمی؛ سازنده گفتمان در سینمای مستند
مرتضی رزاق‌کریمی، رئیس هیئت امنای نشان عالی خورشید، در سخنانی با اشاره به ویژگی‌های علمی و حرفه‌ای احمد ضابطی‌جهرمی گفت: «از دید من، ضابطی‌جهرمی سازنده گفتمان در سینمای مستند است. اهمیت فعالیت‌های او فقط در فیلم‌ها و کتاب‌هایش نیست؛ حتی نمی‌توان نقش سال‌های تدریس او را تنها در یک ویژگی خلاصه کرد. شاید یکی از مهم‌ترین خصوصیت‌های او، نقش‌اش در شکل‌گیری ادبیات، دانش و گفتمان نظری سینمای مستند باشد.»
او افزود که ضابطی‌جهرمی مستند را صرفاً یک محصول تصویری نمی‌بیند، بلکه همواره درباره ماهیت گونه‌ها، ساختارها، زبان و نسبت آن با واقعیت اندیشیده و بخشی از این اندیشه و تجربه را وارد ادبیات تخصصی سینمای مستند کرده است.
در ادامه، یادداشت فاطمه بوربور، تهیه‌کننده برنامه «نردبان»، درباره تجربه‌های او از مواجهه با احمد ضابطی‌جهرمی برای حاضران قرائت شد.
نگاهی به جایگاه سینمای مستند
محمد تهامی‌نژاد، مستندساز و پژوهشگر، سخنران بعدی مراسم بود. او با اشاره به وضعیت سینمای مستند در دهه ۵۰ و سال‌های پس از آن گفت: «در دهه ۵۰ شمسی، بارها از اغلب مستندسازان و از جمله خود من سؤال می‌شد که چه زمانی قرار است فیلم بسازید؛ انگار مستند ساختن به معنای واقعی، فیلم ساختن تلقی نمی‌شد و سینمای مستند در حاشیه سینمای ایران قرار داشت.»
وی افزود که به باور او، استاد ضابطی‌جهرمی با درک درست تاریخی از زمان و شناخت نقشی که سینمای مستند می‌توانست در آن دوره ایفا کند، وارد عرصه آموزش سینمای مستند شد.
در بخش دیگری از مراسم، ویدئویی درباره کتاب‌های احمد ضابطی‌جهرمی پخش و یادداشت لیلا فولادوند، رئیس هیئت‌مدیره انجمن مستندسازان حیات وحش، قرائت شد. حبیب‌نژاد و مهدی زمانپور کیاسری نیز از دیگر سخنرانان این مراسم بودند. همچنین ویدئویی از منتخبی از آثار مستند احمد ضابطی‌جهرمی برای حاضران به نمایش درآمد.
پس از قرائت یادداشت حسین زارع‌زاده، مدیر شبکه مستند، و پخش پیام تصویری معین کریم‌الدینی، فیلمساز، رامین حیدری فاروقی درباره ارتباط «نشان عالی خورشید» با مفهوم تابناکی و شخصیت ضابطی‌جهرمی سخن گفت.
او اظهار کرد: «در فرهنگ ایرانی، سابقه دیرینه‌ای از نور و تابناکی داریم و این مفهوم پژواک بلندی در کیفیت زندگی انسان‌ها دارد. امروز نشان عالی خورشید با پاسداشت ضابطی‌جهرمی تابناک‌تر شده است.»
در ادامه مراسم، فیلم «سنگ جان» ساخته آرتا تاری با موضوع بزرگداشت احمد ضابطی‌جهرمی به نمایش درآمد.
تجلیل از احمد ضابطی‌جهرمی
در بخش پایانی مراسم، با حضور محمد تهامی‌نژاد، رامین حیدری فاروقی، سعید رشتیان، مرتضی رزاق‌کریمی، ارد عطارپور، پنج دارنده «نشان عالی خورشید»، فاطمه محمدی، مدیرعامل موزه سینمای ایران، و همایون اسعدیان، مدیرعامل خانه سینما، از احمد ضابطی‌جهرمی با اهدای لوح تقدیر و ششمین «نشان عالی خورشید» تجلیل شد.
در این بخش، بیانیه هیئت امنای «نشان عالی خورشید» در پاسداشت فعالیت‌های این نویسنده، پژوهشگر و مستندساز نیز قرائت شد.
خاطرات احمد ضابطی‌جهرمی از ورود به دنیای سینما
احمد ضابطی‌جهرمی در پایان مراسم، با اشاره به تأثیر فریدون رهنما بر مسیر حرفه‌ای خود گفت: «برای کارهای مهم و دوست‌داشتنی هم وقت کم داریم و هم عجله که باعث افت کیفیت می‌شود. کار من در این جلسه، ارادت‌ورزی است. من ارادتمند پدر و مادرم هستم.»
وی افزود که همواره به دانشجویانش توصیه می‌کند باور داشته باشند که می‌توانند و اگر رشته‌ای را انتخاب کرده‌اند، باید پای انتخاب خود بایستند.
ضابطی‌جهرمی با روایت بخشی از خاطرات دوران نوجوانی و ورودش به تهران برای تحصیل در رشته سینما و تلویزیون گفت: «۱۵ ساله بودم که از جهرم برای ادامه تحصیل در رشته سینما و تلویزیون به تهران آمدم. سال ۱۳۴۹ بود. فریدون رهنما در مصاحبه دوره اول مدرسه سینما و تلویزیون از من می‌پرسید که آن همه فیلم را چگونه دیده‌ای؟ می‌لرزیدم وقتی که سؤال‌های مصاحبه را جواب می‌دادم.»
او با اشاره به یکی از پرسش‌های رهنما درباره تخت جمشید ادامه داد که رهنما از او پرسیده بود در تخت جمشید چه می‌بیند. ضابطی‌جهرمی پاسخ داده بود: «نقش شیر و گاوی که شیر از پشت بر آن پنجه انداخته و این یک نماد عظیم کیهانی است.»
او در ادامه گفت که بعدها معنای این بیت شاهنامه را فهمیده است:
«چو خورشید زد پنجه بر پشت گاو
ز هامون برآمد خروش چکاو»
